700 Yıldır Bıçakçılığın Merkezi

Bursa'da öne çıkan el zanaatları arasında önemli bir yere sahip olan bıçakçılık, günümüzde hala devam etmektedir. Geçmişi yaklaşık altı yüzyıl öncesine dayanan bıçakçılık, Bursa için ayrı bir öneme sahip. Bursa’ya yolunuz düşerse ustaları tarafından özenle yapılan bu bıçaklardan birkaç tane edinebilirsiniz. 

Bursa BıçaklarıEskiden dokuz okka toprakla dövülerek, iki veya üç oluklu kama biçiminde safları sedef ve gümüş kakmalı bin bir zahmet ve ustalıkla üretilen bıçaklar, hançerler, baltalar, kılıçlar ve testereler günlük yaşamda sıklıkla kullanılıyordu. Şimdilerde ise bıçaklar çoğunlukla mutfaklara, sanayiye ve tarıma hitap eder duruma gelmiştir.

Bursa’nın Bıçak Geçmişi
Bursa’ya bıçakçılık “93 Harbi”nden sonra Balkan göçmenleri tarafından getirilmiştir. Bu tarihten itibaren göçmen ustalar ve yetiştirdikleri çıraklar aracılığı ile bıçakçılık mesleği gelişerek bugünkü düzeyine gelmiştir. Ancak Bursa bıçakçılığının, temelini oluşturan demircilerin serüvenine baktığımızda yedi yüz yıllık bir geçmişe sahip olduğu kayıtlardan anlaşılmaktadır. Bursa el zanaatları arasında geçmişten günümüze kadar gelen ve özel bir yeri olan bıçakların Bursa’da ünü hala devam etmektedir.

Orhangazi’den başlayarak ilk yedi padişahın kılıç, kama, balta, mızrak gibi aletleri Bursa demirci-bıçakçılarının eseridibursa bıçakçılıkr. Beyazıt ile Timur arasındaki savaşa katılan yaklaşık 70 bin Osmanlı askerinin kılıç, kama, hançer gibi silahlarının hepsi Bursa’da yapılmıştır. Daha sonraki dönemlerde de Osmanlı ordusunun silah ihtiyacını karşılayan Bursalı demirci-bıçakçılar, en son Çanakkale ve Kurtuluş savaşlarında askerlerimizin bir kısmının kılıç ve kama ihtiyaçlarını karşılamışlardır.

Cumhuriyetin ilk yıllarında kılıç ve kama gibi silahların kullanım sahalarının azalması üzerine, bıçak yapım tekniğinde yeniliklere gidilmiş; ekmek bıçağı, sofra bıçağı, meyve bıçağı gibi bıçak çeşitleri ilk defa Bursa’da Okçular Çarşısı’nın altında, Dağıstan Çarşısı’nda üretilmeye başlanmıştır. Geleneksel yöntemlerle el işi ile yapılan bıçakların kullanım alanlarına göre ortalama 150 çeşit bıçak olduğu bilinmektedir. Bel bıçağı, et bıçağı, kıyma bıçağı, kaymak bıçağı, pastırma bıçağı, börek bıçağı, bekçi bıçağı, kasap bıçağı gibi çeşitleri sayılabilir.

bursa antika bıçakAncak Bursa’ya özgü oluklu-yivli Bursa Bıçağı’nın üretimi, 1953’de yivli bıçak ve benzeri aletlere getirilen yasak nedeniyle durmuştur. 2007 yılı itibariyle Bıçakçı Odası’na kayıtlı 148 esnaf, sanatkâr Kayhan Çarşısı’nda, bir kısmı ise Zafer ve Yavuz Selim ile Duaçınarı mahallelerinde faaliyet göstermektedirler. Bursa bıçakçılığı içinde Arnavut çakısının da ayrı bir yeri vardır. Bu çakıların sap kısmı boynuzdan yapılmaktadır. Genelde koç  boynuzu kullanılmaktadır. Bıçakların üzerindeki yıldız sayıları bıçağın büyüklüğünü gösterir. Bunun yanı sıra bıçağı yapan usta, üzerine ismini işler.

Bursa Bıçakları günümüzde Türkiye bıçak ihtiyacının yüzde seksenini karşılamaktadır. Bursa’da üretilen bıçakların bir kısmı yurt dışına ihraç edilmektedir. İhracatın yapıldığı ülkeler arasında İran, Irak, Suriye, Tunus, Filistin, Ürdün, Arnavutluk, Bulgaristan, Romanya, Eski Yugoslav Coğrafyası ülkeleridir. Son yıllarda Almanya ve Hollanda’ya Döner Bıçağı satışı yapılmaktadır.